Debaty sejmoweXX Kadencja

Interpelacja w sprawie zapewnienia efektywnego nadzoru państwa nad wykorzystaniem majątku narodowego powierzonego Polskiej Żegludze Morskiej i Polskiej Żegludze Bałtyckiej

   Szanowny Panie Premierze! Zwracam się z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie najbliższych zamierzeń rządu w zakresie polityki morskiej, zwłaszcza jego planów wobec polskich państwowych przedsiębiorstw armatorskich Polskiej Żeglugi Morskiej i Polskiej Żeglugi Bałtyckiej, które mają kluczowe znaczenie dla gospodarki morskiej kraju.    Ostatnio Polska Żegluga Morska ogłosiła zamiar przejęcia kołobrzeskiego armatora Polska Żegluga Bałtycka. Zamiar ten musi budzić najwyższe zaniepokojenie ze względu na sytuację panującą w Polskiej Żegludze Morskiej. Zamiast spodziewanej prywatyzacji oddłużonego i sprawnie działającego armatora Polska Żegluga Bałtycka może nastąpić jego wchłonięcie przez nieefektywnie funkcjonującą, słabo kontrolowaną i wyprowadzającą za granice swój majątek trwały Polską Żeglugę Morską.    W Wysokiej Izbie kilkakrotnie już składane były interpelacje (interpelacja nr 3124 i nr 3725) dotyczące zagrożeń dla ekonomicznych interesów państwa wynikających z obecnego funkcjonowania tego największego polskiego armatora. Na bardzo trudną i niewyjaśnioną sytuację w Polskiej Żegludze Morskiej wskazywano podczas dyskusji nad rządowym raportem o stanie gospodarki morskiej w sejmowej Komisji Infrastruktury.    Dyskusja nad rządowym raportem oraz odpowiedzi udzielone na złożone interpelacje potwierdzają w pełni obawy, że obecny rząd nie tylko nie wypracował dotychczas polityki morskiej, ale nie potrafił wypracować spójnego sposobu działania choćby wobec jednego z armatorów. Cztery resorty: Ministerstwo Skarbu Państwa, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Finansów, które mają obowiązek interesować się losami PŻM, przerzucają na siebie wzajemnie obowiązek i odpowiedzialność za rozwiązanie problemów tego armatora.    Rezultatem jest całkowita bierność i bezradność państwa. Rząd już utracił lub właśnie traci kontrolę nad przedsiębiorstwem państwowym, któremu powierzono zawiadywanie olbrzymim majątkiem państwowym. Jak długo rząd zamierza tolerować taki stan?    Przedsiębiorstwo państwowe Polska Żegluga Morska jest obecnie jednym z największych w świecie przewoźników morskich w zakresie towarów masowych. Posiada prawie 1% udziału w światowym rynku morskich usług przewozowych w segmencie suchych towarów masowych.    PŻM jest przedsiębiorstwem państwowym w rozumieniu ustawy z dnia 25 września 1981 r. (z późniejszymi zmianami). Ten status PŻM utrudnia jej funkcjonowanie na rynkach światowych i powoduje systematyczne wyzbywanie się polskiej bandery oraz wyprowadzanie statków należących do tego armatora pod tzw. tanie bandery. Tylko 8 z 77 statków, którymi dysponuje PŻM, pływa jeszcze pod polską banderą, a armator zapowiada przeflagowanie w najbliższym czasie kolejnych 5 statków. Już tylko 3 statki PŻM będą nosiły na masztach polską banderę.    Skarb Państwa nie posiada praktycznie żadnej bezpośredniej kontroli nad spółkami, pomiędzy które PŻM rozdzieliła swoje statki i rozproszyła swoją działalność. Dzisiaj anachroniczna, skomplikowana i nieprzejrzysta struktura około 90 spółek skupionych wokół podległej PŻM firmy Żegluga Polska SA, niekontrolowanej bezpośrednio przez Skarb Państwa, utrudnia lub uniemożliwia całkowicie rzetelny nadzór właścicielski. Uniemożliwia w pełni wiarygodną ocenę kondycji PŻM oraz osiąganych przez nią wyników ekonomicznych.    Włączenie kołobrzeskiej Polskiej Żeglugi Bałtyckiej w ten system może oznaczać niebezpieczeństwo wyprowadzenia statków tego armatora pod obce bandery i utratę kontroli nad majątkiem PŻB.    Przedstawiony system funkcjonowania Polskiej Żeglugi Morskiej może też tworzyć rozległą przestrzeń do działań niezgodnych z prawem lub polskim interesem gospodarczym. Przykładem mogą być liczne (kilkadziesiąt), niezwykle kosztowne procesy sądowe, toczone przez lub przeciw PŻM m.in. przed trybunałem w Londynie. Także nadzór nad tymi środkami finansowymi oraz rzeczywistym sposobem ich wykorzystania jest z punktu widzenia Skarbu Państwa całkowicie iluzoryczny.    Równocześnie PŻM z trudem reguluje swoje zobowiązania pracownicze, nie potrafi porozumieć się ze związkami zawodowymi, co do przestrzegania prawa pracy i układów zbiorowych. Wciąż utrzymuje się zagrożenie upadłością PŻM, co oznaczałoby likwidację blisko 3000 miejsc pracy i dalszą degradację regionu szczecińskiego, co grozi otwartym konfliktem społecznym.    PŻM nie potrafi także porozumieć się z innymi polskimi partnerami gospodarki morskiej. W przededniu akcesji do Unii Europejskiej PŻM, kierując się partykularnym interesem, doprowadziła do rozbicia Związku Armatorów Polskich - narodowej korporacji pracodawców morskich o 75-letniej tradycji - oraz podjęła na forum europejskiego stowarzyszenia armatorów ECSA działania dezawuujące tę korporację.    Zwracam się zatem do Pana Premiera z wnioskiem o dogłębne zbadanie problemu oraz o przedstawienie rządowej koncepcji uzdrowienia sytuacji w Polskiej Żegludze Morskiej. W szczególności uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:    1. Jakie kroki rząd zamierza podjąć, aby przywrócić pełną kontrolę nad ogromnym majątkiem narodowym powierzonym PŻM oraz uniemożliwić jego marnotrawienie i wyprowadzanie poza obszar narodowej kontroli?    2. Jakie koncepcje restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych Polska Żegluga Morska i Polska Żegluga Bałtycka przygotowuje rząd i kiedy zostaną one wprowadzone w życie?    Z poważaniem    Poseł Tomasz Szczypiński    Warszawa, dnia 15 grudnia 2003 r.