Debaty sejmoweXX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania reformy ubezpieczeń społecznych i zabezpieczenia praw ubezpieczonych

   W odpowiedzi na pismo z dnia 16 maja br., znak: SPS-0202-3955/2000, przy którym zechciał pan marszałek przesłać interpelację posła Jacka Kasprzyka w sprawie funkcjonowania reformy ubezpieczeń społecznych i zabezpieczenia praw ubezpieczonych, pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje:    Zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU nr 137, poz. 887, z późn. zm.) uprawnienia do świadczeń emerytalno-rentowych ustalane są w formie decyzji. Decyzja ta, podobnie jak pozostałe decyzje wydawane przez ZUS, podlega kontroli sądowej. Tym samym zawiera pouczenie o prawie wniesienia odwołania do sądu.    Jeżeli natomiast chodzi o przekazywanie ubezpieczonym informacjo o niepłaceniu za nich składek na ubezpieczenia emerytalne, występujące obecnie opóźnienia nie odbiją się negatywnie na ubezpieczonych. Przystępując do wykonania tego zadania, ZUS prześle bowiem informacje za cały okres od 1999 r. Ubezpieczony będzie więc mógł, na zasadach określonych w art. 40 ust. 5 ustawy, wystąpić z wnioskiem o uzupełnienie składek od 1999 r. Przystępując do informowania ubezpieczonych o stanie konta, w trybie art. 50 ustawy, ZUS prześle również dane zgromadzone na koncie od 1999 r. Ubezpieczony dostanie więc informację o zgromadzonych na jego koncie składkach w całym okresie od 1999 r.    Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej jest na bieżąco informowane o sytuacji w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Co tydzień odbywają się spotkania Zespołu ds. Stałej Współpracy Instytucji Rządowych, ZUS i towarzystw emerytalnych, podczas których omawiane są bieżące problemy związane przede wszystkim z obsługiwaniem przekazywania składek do otwartych funduszy emerytalnych. W trakcie tych spotkań dyskutowane są także projekty zmian ustaw i rozporządzeń istotnych dla ZUS.    W okresach sprawowania szczególnego nadzoru nad działalnością ZUS (np. w okresie nadzorowania wdrożenia KSI przez pana premiera Jerzego Buzka) do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz bezpośrednio do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przekazywane były szczegółowe informacje o realizacji poszczególnych punktów kontrolnych.    Odnośnie do zapytania, czy ministerstwo przygotowało program ochrony osób pokrzywdzonych podczas wdrażania reformy emerytalnej, pragnę uprzejmie poinformować, że sprawę obowiązków i odpowiedzialności płatników składek oraz uprawnień ubezpieczonych w tym zakresie regulują poszczególne przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.    Zgodnie z art. 38 ustawy w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych ZUS wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek.    Zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy płatnik składek zobowiązany jest do złożenia imiennego raportu korygującego, w każdym przypadku, gdy po złożeniu imiennego raportu miesięcznego:    1) występuje konieczność korekty danych wykazanych w imiennym raporcie miesięcznym w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 38,    2) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 42, który to przepis zobowiązuje płatników składek do zawiadomienia ZUS o wszelkich zmianach zaistniałych w zgłoszeniach, o których mowa w art. 36, i w raportach, o których mowa w art. 41 ustawy,    3) nieprawidłowości w opłacaniu składek ustalił w drodze kontroli ZUS.    Imienny raport miesięczny korygujący w przypadkach, o których mowa w pkt 1 i 2, płatnik składek przekazuje do ZUS w terminie 7 dni od daty wystąpienia tych okoliczności lub otrzymania decyzji; w przypadku, o którym mowa w pkt 3 - w terminie 30 dni od otrzymania ustaleń kontroli. Informacje zawarte w raportach, o których mowa wyżej, płatnik składek przekazuje ubezpieczonemu na piśmie w celu ich weryfikacji.    Zgodnie z art. 47 ustawy w przypadku nieprzekazania składki do otwartego funduszu emerytalnego w terminie należne są od ZUS odsetki określone przepisami Kodeksu cywilnego. Odsetki nalicza ZUS i przekazuje do otwartego funduszu emerytalnego. W przypadku nieprzekazania przez ZUS w terminie składki do otwartego funduszu emerytalnego z powodu błędów w dokumencie płatniczym, imiennym raporcie miesięcznym lub deklaracji rozliczeniowej, popełnionych przez instytucję obsługującą wpłaty lub płatnika składek, należna jest dodatkowa opłata. Dodatkową opłatę ustala się w wysokości odsetek określonych przepisami Kodeksu cywilnego. Dodatkową opłatę określa ZUS w formie decyzji. Instytucje obsługujące wpłaty składek i płatnicy składek wpłacają dodatkową opłatę w najbliższym terminie opłacania składek po uprawomocnieniu się decyzji ZUS. Dodatkowa opłata nieopłacona w terminie podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pobrana przez ZUS opłata jest przekazywana na rachunek ubezpieczonego do otwartego funduszu emerytalnego.    Zgodnie z przepisem art. 96 izby i urzędy skarbowe są obowiązane przekazywać ZUS informacje o stwierdzonych przypadkach naruszenia przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Organy kontroli, rewizji i inspekcji działające w administracji rządowej i samorządzie terytorialnym są zobowiązane do udostępniania zakładowi, na jego wniosek, wyników kontroli przeprowadzonych przez te organy.    Przepis art. 98 określa odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy. Zgodnie z tym przepisem kto, jako płatnik składek albo osoba obowiązana do działania w imieniu płatnika:    1) nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w przewidzianym przepisami terminie,    2) nie zgłasza wymaganych ustawą danych lub zgłasza nieprawdziwe dane albo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień lub odmawia ich udzielenia,    3) udaremnia lub utrudnia przeprowadzenie kontroli,    4) nie dopełnia obowiązku wypłacania świadczeń z ubezpieczeń społecznych i zasiłków finansowanych z budżetu państwa albo wypłaca je nienależnie,    5) nie prowadzi dokumentacji związanej z obliczaniem składek oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczeń społecznych,    6) nie dopełnia obowiązku przesyłania deklaracji rozliczeniowych oraz imiennych raportów miesięcznych w przewidzianym terminie,    podlega karze grzywny do 5000 zł.    Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się wyżej określonych czynów przy opłacaniu składek lub dokonywaniu wpłat z innych tytułów, do których poboru obowiązany jest ZUS.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 31 maja 2000 r.