Debaty sejmoweXX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 września 1990 r. umożliwiającej instytucjom kultury występowanie z wnioskami uwłaszczeniowymi

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację pani poseł Elżbiety Adamskiej-Wedler, przesłaną przy piśmie pana marszałka z dnia 16 listopada 2000 r., znak SPS-0202-5107/00, w sprawie nowelizacji przepisów dotyczących zasad nabywania nieruchomości w drodze uwłaszczenia przez instytucje kultury, uprzejmie przedstawiam stanowisko wobec zgłoszonej propozycji legislacyjnej.    Poruszony problem uwłaszczenia państwowych oraz komunalnych instytucji kultury uregulowany jest obecnie w przepisie art. 202 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DzU z 2000 r. nr 46, poz. 543). Zawarte w tym przepisie warunki i zasady uwłaszczenia wskazują, że instytucje kultury zostały potraktowane preferencyjnie w porównaniu z pozostałymi uwłaszczanymi osobami prawnymi, których dotyczy art. 200 ustawy. Preferencje te wynikają przede wszystkim z zasady nieodpłatnego nabywania budynków, innych urządzeń i lokali położonych na gruntach objętych uwłaszczeniem.    Dla sprawy poruszonej przez panią poseł Adamską-Wedler istotny jest zakres podmiotowy przepisu art. 202 powołanej ustawy. Z treści ust. 1 art. 202 wyraźnie wynika, że działaniem tego przepisu objęte są tylko te instytucje kultury, które uzyskały osobowość prawną na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (DzU nr 114, poz. 493 ze zm.), a zatem przepis ten nie obejmuje instytucji kultury, które miały osobowość prawną przed wejściem w życie ww. ustawy o działalności kulturalnej. Instytucje kultury, które otrzymały osobowość prawną na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, podlegają uwłaszczeniu na zasadach ogólnych, czyli na takich, jak wszystkie inne osoby prawne, które miały osobowość prawną w dniu 5 grudnia 1990 r. Uwłaszczenie to nastąpiło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. i oparte jest na zasadzie odpłatnego nabycia własności budynków, o ile nie zostały one nabyte lub wybudowane z własnych środków uwłaszczanej osoby prawnej.    Mając powyższe na uwadze, należy przyznać rację pani poseł Adamskiej-Wedler: określając warunki uwłaszczenia ustawodawca nie potraktował jednolicie wszystkich instytucji kultury. Wynika to jednak z faktu, że uwłaszczenie tych instytucji nastąpiło w różnych terminach i na podstawie różnych aktów prawnych. Uwłaszczenie w różnych terminach wynikało z kolei z faktu, że część instytucji kultury nie posiadała osobowości prawnej w dniu 5 grudnia 1990 r. i osobowość tę nabyły w terminie późniejszym. W tym kontekście warto jednak wskazać, że należności z tytułu nabycia własności budynków przez instytucje kultury, które uwłaszczyły się na zasadach ogólnych, nie są natychmiast wymagalne i podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntów, które to prawo również zostało nabyte w drodze uwłaszczenia.    Chcąc zrównać warunki uwłaszczenia w kierunku bardziej preferencyjnym, należałoby na mocy przepisu ustawowego, np. poprzez zmianę przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, stworzyć możliwość umarzania należności z tytułu nabycia własności budynków przez instytucje kultury, które uwłaszczyły się z dniem 5 grudnia 1990 r.    Ponadto w kwestii formalnej pragnę wyjaśnić, że poruszonego problemu nie będzie można uregulować, tak jak postuluje pani poseł, poprzez nowelizację ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (DzU nr 74, poz. 464 ze zm.), ponieważ ustawa ta straciła moc wraz z wejściem w życie powołanej na wstępie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. z dniem 1 stycznia 1998 r.    Z wyrazami szacunku    Minister    Jerzy Kropiwnicki    Warszawa, dnia 8 grudnia 2000 r.