Debaty sejmoweXX Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożeń związanych z obecnością dioksyn we krwi ludzi oraz w produktach spożywczych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Bogdana Lewandowskiego, przekazaną przy piśmie SPS-0202-3036/99 w sprawie zagrożeń związanych z obecnością dioksyn we krwi ludzi oraz w produktach spożywczych uprzejmie informuję:    Ad 1. Źródłem dioksyn w środowisku jest spalanie odpadów przemysłowych, komunalnych, paliw, tworzyw sztucznych, hutnictwo metali nieżelaznych itp. Prowadzi to do skażenia środowiska: powietrza, wody, gleby, a następnie roślin i zwierząt, przy czym stężenia stwierdzane w żywności pochodzenia zwierzęcego są wynikiem kumulacji, głównie w tkance tłuszczowej.    Dioksyny należą do związków o wysokiej toksyczności. Jedną z najbardziej toksycznych substancji z tej grupy jest 2,3,7,8-tetrachlorodibenzo-p-dioksyna. W badaniach na zwierzętach stwierdzono, że dioksyny wykazują działanie rakotwórcze, mutagenne, uszkadzają układ immunologiczny, wątrobę, nerki, wpływają na zdolność rozrodczą, prowadzą do uszkodzenia płodu oraz zaburzeń neurologicznych i hormonalnych. Uwzględniając długotrwałe narażenie człowieka nawet na bardzo małe dawki, należy się liczyć z odległymi skutkami zdrowotnymi dla człowieka.    Na podstawie dostępnych wyników badań toksykologicznych ustalono poziom tolerowanego dziennego pobrania. Wynosi on 10 pg/kg masy ciała człowieka. Największe ilości dioksyn stwierdza się w żywności pochodzenia zwierzęcego: w tłuszczach, mięsie i podrobach (w tym w mięsie drobiowym), mleku, rybach, jajach itp.    Ad 2 i 3. Zagrożenie dla ludzi wynikające z obecności dioksyn w żywności można w Polsce wyłącznie oszacować na podstawie pośrednich danych o stężeniach polichlorowanych bifenyli (PCB) w tkankach ludzi i mleku kobiecym. Wiadomo bowiem, że dioksyny towarzyszą polichlorowanym bifenylom w określonych proporcjach. Jest to metoda niedoskonała, ale wystarczająca do oszacowania narażenia wynikającego ze skażenia środowiska. Podobne rozwiązanie zaproponowała Unia Europejska decyzją Komisji Europejskiej nr 5503/99 umożliwiającą oszacowanie zagrożenia dioksynami na podstawie zawartości PCB oraz załącznika A do decyzji nr 1999/449 EC. Na podstawie badań mleka kobiecego i tkanek ludzkich, przeprowadzanych w okresie ostatnich kilku lat przez instytut naukowo-badawczy Ministerstwa Zdrowia, Państwowy Zakład Higieny można ocenić, że średnie poziomy polichlorowanych bifenyli kształtują się raczej w dolnych przedziałach średnich z różnych krajów europejskich. Nie są znane przesłanki uzasadniające obawy o wyższe stężenie dioksyn w organizmach ludzi w Polsce niż w innych krajach.    Z uwagi na to, że głównym źródłem dioksyn dla człowieka jest żywność, na podstawie badań PCB przeprowadzonych w ww. instytucie należy stwierdzić, że narażenie konsumentów w Polsce na PCB i dioksyny nie odbiega od narażenia konsumentów w krajach Unii Europejskiej. Uzasadnione jest twierdzenie, że było ono niższe.    Z uwagi na trudności analityczne, a także kosztowność badań, kontrola rutynowa na obecność dioksyn w żywności i paszach nie jest w zasadzie wykonywana. Dostępne są jedynie opublikowane dane o charakterze monitoringowym. Nie są znane informacje dotyczące ustawowego limitowania dioksyn w środkach spożywczych w poszczególnych krajach. Podobnie nie ustalono takich poziomów w ustawodawstwie międzynarodowym.    Ad 4. Analiza dioksyn w żywności należy do najtrudniejszych i najbardziej kosztownych procesów analitycznych. Jednostki laboratoryjne podległe Ministerstwu Zdrowia nie dysponują laboratorium przygotowanym pod względem technicznym do wykonywania tego typu analiz. Analiza dioksyn jest znaczenie trudniejsza i wymaga generalnie lepszego wyposażenia laboratoryjnego niż analiza polichlorowanych bifenyli, która jest rutynowo wykonywana w Państwowym Zakładzie Higieny.    Możliwe byłoby wykonywanie analiz umożliwiających ocenę zagrożenia dla zdrowia populacji polskiej w Państwowym Zakładzie Higieny - po bardzo znacznym dofinansowaniu tego instytutu.    Moim zdaniem w pierwszym etapie należałoby podjąć działania ograniczające emisję ww. związków do środowiska, a w następnym etapie zorganizować badania monitoringowe pozwalające na oszacowanie ryzyka. Równolegle wskazane byłoby podjęcie badań monitoringowych pasz oraz żywności, głównie pochodzenia zwierzęcego.    Można rozważyć powołanie w poszczególnych Ministerstwach: Środowiska, Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Zdrowia ośrodków badawczych odpowiednio wyposażonych i dofinansowywanych, które podjęłyby badania zgodnie z wcześniej zatwierdzonym programem. Uzyskane wyniki mogłyby być wykorzystane do oszacowania ogólnego pobrania dioksyn, a następnie określenia ryzyka dla człowieka. Dopiero na podstawie takich danych oraz projektów aktów prawnych w tym zakresie w poszczególnych krajach oraz danych międzynarodowych, można byłoby rozważyć podjęcie działań określających dopuszczalne poziomy dioksyn w środkach spożywczych.    Unia Europejska szeroko rozpowszechniła informację o ponadnormatywnym skażeniu mleka kobiecego dioksynami, nie oczekując od adresatów informacji działań o charakterze administracyjnym. Z uwagi na to, że głównym źródłem PCB i dioksyn w diecie człowieka są tłuszcze zwierzęce, do działań promocyjnych w zakresie żywienia można włączyć również informacje, że produkty te mogą (poza cholesterolem) być również przyczyną podwyższonych stężeń tych związków w organizmie człowieka, a w konsekwencji w mleku kobiet. W żadnym jednak przypadku nie powinno to spowodować ograniczeń w karmieniu piersią.    Unia Europejska zapowiada wprowadzenie norm zawartości dioksyn w produktach spożywczych. Ministerstwo Zdrowia na bieżąco śledzi postępy w tej sprawie w Unii Europejskiej i bez zwłoki, w tak ważnej dla zdrowia sprawie, podejmie działania wprowadzające podobne rozwiązania w Polsce.    Z wyrazami szacunku    Minister    Franciszka Cegielska    Warszawa, dnia 20 stycznia 2000 r.