Debaty sejmoweXX Kadencja

Interpelacja w sprawie określenia kosztów nabycia akcji otrzymanych w drodze darowizny

   Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 1993 nr 90, poz. 416 z późn. zm.), dochodem ze źródła przychodów jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich osiągnięcia w roku podatkowym. Zaś kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów - art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kwestią sporną jest określenie kosztów nabycia akcji otrzymanych w drodze darowizny, w celu ustalenia podlegającego opodatkowaniu dochodu ze sprzedaży owych akcji.    Ministerstwo Finansów, Departament Podatków Bezpośrednich i Opłat, w pierwszej połowie 1997 r. przedstawiło w tej kwestii następujące stanowisko: ˝W przypadku, gdy nabycie akcji spółki mającej osobowość prawną nastąpiło w drodze darowizny, koszt nabycia akcji dla celów ustalenia dochodu ze sprzedaży określa się w wysokości ich wartości z dnia nabycia darowizny przyjętej do celów opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn˝. Ww. stanowisko zostało zaakceptowane i przyjęte za obowiązujące przez izby skarbowe.    19 sierpnia 1997 r. Ministerstwo Finansów sprostowało ˝z urzędu˝ swoje stanowisko w sposób następujący: ˝W przypadku sprzedaży akcji nabytych w drodze darowizny koszty uzyskania przychodu stanowią wyłącznie wydatki związane ze sprzedażą akcji. W takim bowiem przypadku koszty nabycia akcji nie występują˝.    13 października 1997 r. minister finansów wydał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU nr 128 z 1997 r. poz. 834) z mocą wsteczną, tj. od 1 stycznia 1997 r., zgodnie z którym: ˝dochód uzyskany ze sprzedaży akcji pomniejszony o zapłacony podatek od spadków i darowizn podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym˝.    Na tle zarysowanego powyżej stanu prawnego mamy do czynienia z następującą sytuacją: osoby, które przyjęły darowiznę na podstawie pierwszej interpretacji Ministerstwa Finansów i sprzedały akcje po cenie nie większej od ceny z dnia darowizny nie uzyskiwały przychodu - obowiązek podatkowy po ich stronie nie występuje.    Na tle zarysowanego powyżej stanu prawnego mamy do czynienia z następującą sytuacją: urzędy skarbowe domagają się korekt rocznych zeznań podatkowych i zapłacenia dodatkowego podatku dochodowego, który w dniu dokonania darowizn nie należał się. Urzędy skarbowe stwierdzają, że wystąpił obowiązek podatkowy w ciągu całego 1997 r. Jest to klasyczny przykład działania prawa wstecz ze szkodą dla obywatela. Urzędy skarbowe nie biorą pod uwagę, że obywatele postąpili tak, jak wskazywała wykładnia dokonana przez Ministerstwo Finansów.    Zmiana interpretacji przepisów z mocą oddziaływania wstecz jest niezgodna z zasadą ochrony zaufania obywateli do prawidłowości działań organów państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że interpretacja Ministerstwa Finansów stanowiła wyłączną podstawę zarówno przyjęcia darowizny, jak i sprzedaży akcji.    Uprzejmie zapytuję, czy w stosunku do obywateli którzy nabyli akcje w drodze darowizny w trakcie aktualności pierwszej interpretacji Ministerstwa Finansów, tj. do 19 czerwca 1997 r. należy konsekwentnie stosować zasadę: ˝w przypadku gdy nabycie akcji nastąpiło w drodze darowizny, koszt nabycia akcji dla celów ustalenia dochodu w ich sprzedaży, określa się w wysokości ich wartości z dnia nabycia darowizny przyjętej do celów opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn˝, czy też tę z rozporządzenia Ministerstwa Finansów z 13 października 1997 r., wedle której ˝dochód uzyskany ze sprzedaży akcji pomniejszony o zapłacony podatek od spadków i darowizn podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym˝.    Czy wybór tego drugiego rozwiązania nie narusza zasady zaufania obywateli do działania organów państwa i niedziałania prawa wstecz?    Poseł Edward Wende    Warszawa, dnia 18 listopada 1998 r.